21 Ñeå thaéng mình vaø ñeå saép xeáp cuoäc ñôøi mình maø khoâng quyeát ñònh theo [1] söï öa thích leäch laïc naøo.

     [Ñieàu giaû ñònh tröôùc] [2]

22 Ñeå ngöôøi cho cuõng nhö ngöôøi nhaän caùc baøi taäp thieâng lieâng töï giuùp mình hôn vaø ñöôïc ích lôïi hôn, thì phaûigiaû ñònh tröôùc raèng moïi tín höõu toát phaûi mau maén cöùu vaõn caâu phaùt bieåu cuûa tha nhaân hôn laø leân aùn caâu phaùt bieåu ñoù ; neáu khoâng cöùu vaõn ñöôïc thì haõy hoûi hoï xem hoï hieåu caâu phaùt bieåu aáy nhö theá naøo ; vaø neáu hoï hieåu sai thì haõy söûa chöõa hoï vôùi tình yeâu thöông ; vaø neáu laøm nhö theá maø khoâng ñuû thì haõy tìm moïi phöông theá thích hôïp ñeå hoï hieåu ñuùng maø töï cöùu vaõn [3]

23 NGUYEÂN  LY  Ù VAØ  NEÀN  TAÛNG

      Con ngöôøi ñöôïc döïng neân ñeå taùn döông, toân kính vaø phuïng söï Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta, vaø nhôø ñoù cöùu roãi linh hoàn mình ; vaø caùc söï vaät khaùc treân maët ñaát ñöôïc döïng neân cho con ngöôøi, vaø ñeå giuùp hoï trong vieäc theo ñuoåi cöùu caùnh maø vì noù hoï ñöôïc döïng neân. Do ñoù con ngöôøi phaûi duøng chuùng chæ ôû trong möùc ñoä chuùng giuùp hoï tôùi cöùu caùnh cuûa hoï, vaø phaûi gôõ mình khoûi chuùng [4] trong möùc ñoä chuùng caûn trôû hoï tôùi cöùu caùnh ñoù. Vì vaäy ñieàu caàn laø chuùng ta laøm cho mình trôû neân döûng döng [5] ñoái vôùi moïi vaät thuï taïo, trong taát caû  nhöõng gì daønh cho söï töï do choïn löïa [6] cuûa chuùng ta vaø khoâng bò ngaên caám ñoái vôùi söï töï do naøy [7] ; ñeán ñoä laø, veà phía chuùng ta, chuùng ta khoâng muoán söùc khoeû hôn beänh taät, caùi giaøu hôn caùi ngheøo, danh voïng hôn nhuïc nhaõ, cuoäc soáng laâu hôn cuoäc soáng vaén, vaø cöù nhö theá ñoái vôùi moïi söï khaùc ; chæ öôùc ao vaø löïa choïn caùi gì daãn ñöa chuùng ta hôn [8] tôùi cöùu caùnh maø vì noù chuùng ta ñöôïc döïng neân.

24VIEÄC  XEÙT  MÌNH  RIEÂNG VAØ  HAÈNG  NGAØY:  

     goàm ba thì vaø hai laàn xeùt mình. [9]

Thì thöù nhaát laø, ban saùng ngay vöøa khi thöùc daäy, phaûi doác loøng giöõ mình caån thaän khoûi toäi rieâng hay tính hö taät xaáu [10] naøo maø mình muoán söûa mình cho khoûi vaø töï caûi thieän [11] .

25 Thì thöù hai, sau khi aên [12] , caàu xin Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta ban ñieàu mình muoán, ñoù laø ôn nhôù laïi ñaõ sa ngaõ bao nhieâu laàn vaøo toäi rieâng hay tính hö taät xaáu aáy, vaø ôn töï caûi thieän sau naøy ; vaø sau ñoù haõy laøm vieäc xeùt mình [laàn] thöù nhaát baèng vieäc hoûi linh hoàn mình veà ñieåm ñaõ neâu ra aáy vaø [laø ñieåm] rieâng maø mình muoán söûa mình cho khoûi vaø töï caûi thieän, l baèng vieäc ñi suoát töø giôø naøy ñeán giôø noï hoaëc töø luùc naøy ñeán luùc khaùc, baét ñaàu töø khi thöùc daäy cho ñeán giôø vaø phuùt cuûa vieäc xeùt
mình hieän taïi ; vaø bao nhieâu laàn ñaõ sa ngaõ vaøo toäi rieâng hay tính hö taät xaáu aáy thì haõy ghi baèng aáy ñieåm vaøo doøng thöù nhaát cuûa [chöõ] 9 = ; vaø sau ñoù haõy laïi doác loøng töï caûi thieän cho ñeán laàn xeùt mình thöù hai maø mình seõ laøm.

26 Thì thöù ba, sau böõa aên toái, seõ laøm vieäc xeùt mình thöù hai cuõng nhö theá töø giôø noï ñeán giôø kia, baét ñaàu töø luùc xeùt mình thöù nhaát cho ñeán luùc [xeùt mình] thöù hai baây giôø, ^l vaø bao nhieâu laàn ñaõ sa ngaõ vaøo toäi rieâng hay tính hö taät xaáu [13] aáy thì haõy ghi baèng aáy ñieåm vaøo doøng thöù hai cuõng cuûa [chöõ] 9 = ñoù.

27 Tieáp  theo  laø  boán  ñieàu  boå  di ñeå côûi boû toäi hay tính hö taät xaáu rieâng aáy mau choùng hôn.

     Ñieàu boå di thöù nhaát laø moãi laàn sa ngaõ vaøo toäi hay tính hö taät xaáu rieâng aáy thì haõy ñöa baøn tay leân ngöïc, ñau ñôùn vì ñaõ sa ngaõ ; vieäc ñoù coù theå laøm ngay caû tröôùc maët nhieàu ngöôøi maø hoï khoâng nhaän ra ñieàu mình laøm.

28 Ñieàu boå di thöù hai. Vì doøng thöù nhaát cuûa 9 = chæ laàn xeùt mình thöù nhaát vaø doøng thöù hai (chæ) laàn xeùt mình thöù hai, neân buoåi toái haõy chuù yù xem coù söï caûi thieän töø doøng thöù nhaát xuoáng doøng thöù hai khoâng, nghóa laø töø laàn xeùt mình thöù nhaát ñeán laàn [xeùt mình] thöù hai.

29 Ñieàu boå di thöù ba : so saùnh ngaøy thöù hai vôùi ngaøy thöù nhaát, nghóa laø hai laàn xeùt mình cuûa ngaøy hoâm nay vôùi hai laàn xeùt mình cuûa ngaøy hoâm tröôùc, vaø chuù yù xem töø ngaøy naøy sang ngaøy khaùc mình coù töï caûi thieän khoâng.

30Ñieàu boå di thöù boán. So saùnh tuaàn naøy vôùi tuaàn noï vaø chuù yù xem trong tuaàn hieän taïi saùnh vôùi tuaàn tröôùc [14] mình coù töï caûi thieän khoâng.

31 Phaûi chuù yù laø [chöõ] 9 = thöù nhaát lôùn sau ñaây chæ chuû nhaät, chöõ tieáp theo nhoû hôn [chæ] ngaøy thöù hai, chöõ thöù ba [chæ] ngaøy thöù ba, vaø cöù tieáp tuïc nhö vaäy [15] .

9 ___________________________

9 ___________________________

9 ______________________________

9 __________________________________

9 __________________________________

9 _______________________________________

9 ______________________________________________

32  XEÙT  MÌNH  CHUNG  ñeå thanh taåy mình vaø ñeå  xöng  toäi  caùch  toát  hôn.

     Toâi giaû thieát tröôùc raèng trong ngöôøi toâi coù ba tö töôûng [16] , ñoù laø moät caùi rieâng cuûa toâi, noù phaùt sinh bôûi söï töï do vaø yù muoán rieâng cuûa toâi, vaø hai caùi khaùc ñeán töø beân ngoaøi : moät caùi ñeán töø thieän thaàn vaø moät caùi töø aùc thaàn.

33  VEÀ  TÖ  TÖÔÛNG

     Coù hai caùch laäp coâng khi moät tö töôûng xaáu ñeán töø beân ngoaøi [17] . Caùch thöù nhaát, ví duï moät tö töôûng phaïm moät toäi troïng ñeán maø toâi choáng laïi töùc thì vaø noù bò thua.

34 Caùch thöù hai ñeå laäp coâng laø khi cuõng tö töôûng xaáu aáy ñeán, vaø toâi choáng laïi noù, vaø noù laïi ñeán nhieàu laàn, vaø toâi luoân luoân choáng laïi cho ñeán khi tö töôûng chòu thua maø boû ñi ; vaø caùch thöù hai naøy coù coâng phuùc hôn caùch thöù nhaát.

35 Ngöôøi ta phaïm toäi nheï khi cuõng tö töôûng phaïm toäi troïng aáy ñeán, vaø ngöôøi ta ñeå tai nghe noù baèng caùch döøng laïi ôû noù moät chuùt, hoaëc ñoùn nhaän khoaùi laïc giaùc quan [18] naøo ñoù, hoaëc khi coù söï thôø ô naøo ñoù trong vieäc xua ñuoåi tö töôûng aáy ñi.

36 Coù hai caùch phaïm toäi troïng.

     Caùch thöù nhaát laø khi ngöôøi ta chaáp thuaän tö töôûng xaáu ñeå haønh ñoäng sau ñoù theo nhö ngöôøi ta ñaõ chaáp thuaän, hoaëc ñeå böôùc vaøo haønh ñoäng neáu coù theå.

37 Caùch thöù hai ñeå phaïm toäi troïng laø khi toäi ñoù ñöôïc theå hieän ra baèng haønh vi ; vaø noù [coøn] lôùn hôn vì ba lyù do : lyù do thöù nhaát laø vì thôøi gian laâu hôn ; lyù do thöù hai laø vì cöôøng ñoä lôùn hôn ; lyù do thöù ba laø vì söï thieät haïi lôùn hôn cho caû hai ngöôøi [19] .

38VEÀ  LÔØI  NOÙI

     Khoâng döïa vaøo Ñaáng Taïo hoùa cuõng khoâng döïa vaøo vaät thuï taïo [20] maø theà, tröø phi laø [theà] theo ñuùng söï thaät, vì caàn thieát vaø vôùi nieàm toân kính. Toâi hieåu söï caàn thieát laø khoâng phaûi khi baát cöù moät söï thaät naøo cuõng ñöôïc khaúng ñònh baèng lôøi theà, nhöng laø khi söï thaät coù taàm quan troïng naøo ñoù ñoái vôùi ích lôïi cuûa linh hoàn hay cuûa theå xaùc hay cuûa nhöõng cuûa caûi traàn theá. Toâi hieåu söï  toân kính laø khi, trong luùc keâu teân Ñaáng Taïo hoùa vaø Chuùa, ngöôøi ta suy nghó [21] , baøy toû söï troïng voïng vaø toân kính [22] phaûi coù ñoù.

39 Phaûi chuù yù raèng, maëc duø trong lôøi theà noâng noåi, chuùng ta phaïm toäi [naëng] hôn do döïa vaøo Ñaáng Taïo hoùa maø theà thay vì döïa vaøo vaät thuï taïo, tuy nhieân theà cho phaûi leõ theo ñuùng söï thaät, vì caàn thieát vaø vôùi nieàm toân kính maø döïa vaøo vaät thuï taïo, thì khoù hôn döïa vaøo Ñaáng Taïo hoùa, vì nhöõng lyù do sau.

     Lyù do thöù nhaát : khi chuùng ta muoán theà döïa vaøo moät vaät thuï taïo naøo, chính vieäc muoán keâu teân vaät thuï taïo khoâng laøm chuùng ta chuù yù vaø thaän troïng ñeå noùi söï thaät hay ñeå khaúng ñònh noù theo söï caàn thieát, cho baèng vieäc muoán keâu teân cuûa Chuùa vaø Ñaáng Taïo hoùa cuûa moïi vaät.

     Lyù do thöù hai laø khi döïa vaøo vaät thuï taïo maø theà, thì khoâng deã giöõ söï toân kính vaø loøng trung thuaän [23] ñoái vôùi Ñaáng Taïo hoùa baèng khi theà vaø keâu teân cuûa chính Ñaáng Taïo hoùa vaø Chuùa ; vì vieäc muoán keâu teân Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta mang theo söï toân kính vaø loøng trung thuaän hôn laø vieäc muoán keâu teân vaät thuï taïo. Bôûi vaäy nhöõng ngöôøi toaøn haûo ñöôïc pheùp döïa vaøo vaät thuï
taïo maø theà hôn nhöõng ngöôøi baát toaøn, vì nhöõng ngöôøi toaøn haûo, nhôø söï chieâm nieäm vaø söï chieáu saùng lieân tuïc cuûa trí khoân, hoï suy xeùt, suy nieäm vaø chieâm nieäm hôn veà söï Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta ôû trong moãi vaät thuï taïo, theo nhö yeáu tính, söï hieän dieän vaø quyeàn
naêng rieâng cuûa Ngaøi ; vaø nhö theá khi döïa vaøo vaät thuï taïo maø theà, hoï coù ñuû khaû naêng hôn vaø saün saøng hôn nhöõng ngöôøi baát toaøn ñeå toû loøng trung thuaän vaø söï toân kính ñoái vôùi Ñaáng Taïo hoùa vaø Chuùa cuûa mình.

     Lyù do thöù ba laø khi luoân luoân döïa vaøo vaät thuï taïo maø theà thì ñaùng lo sôï söï thôø ngaãu töôïng [xaûy ra] nôi nhöõng ngöôøi baát toaøn hôn laø nôi nhöõng ngöôøi toaøn haûo.

40  Khoâng noùi lôøi phuø phieám ; toâi hieåu laø lôøi phuø phieám khi noù khoâng coù ích gì cho toâi vaø cuõng khoâng coù ích gì cho ngöôøi khaùc, vaø noù cuõng chaúng höôùng vaøo caùi yù ñònh [sinh ích] ñoù. Bôûi vaäy noùi baát cöù ñieàu gì coù ích hay coù yù ñònh sinh ích cho linh hoàn mình hay [linh hoàn] ngöôøi khaùc, cho theå xaùc hay cho nhöõng cuûa caûi traàn theá, thí khoâng bao giôø laø phuø phieám ; cuõng khoâng phaûi laø phuø phieám khi noùi nhöõng ñieàu khoâng thuoäc baäc soáng cuûa mình, chaúng haïn nhö moät tu só noùi veà chieán tranh hay thöông maïi. Nhöng trong moïi ñieàu noùi ra, neáu noùi vôùi yù ñònh toát thì coù coâng phuùc, vaø coù toäi neáu noùi vôùi yù ñònh xaáu hoaëc neáu laø nhöõng lôøi phuø phieám.

41 Khoâng noùi nhöõng lôøi phæ baùng hay gieøm pha, bôûi vì neáu toâi tieát loä toäi troïng maø noù khoâng phaûi laø toäi coâng khai, thì toâi phaïm toäi troïng ; neáu toäi nheï thì phaïm toäi nheï ; vaø neáu tính hö taät xaáu thì toâi toû chính tính hö taät xaáu cuûa toâi ra. Coøn neáu yù ñònh laø ngay laønh, thì coù theå noùi veà toäi hay loãi [24] cuûa ngöôøi khaùc theo hai caùch.

     Caùch thöù nhaát : khi toäi laø toäi coâng khai, chaúng haïn nhö tröôøng hôïp toäi cuûa moät coâ gaùi maïi daâm coâng khai hay moät baûn aùn do toøa tuyeân boá, hay moät sai laàm [25] coâng khai ñaàu ñoäc caùc linh hoàn nhieãm phaû [26] noù.

    Thöù hai : khi toäi aån kín ñöôïc tieát loä cho moät ngöôøi naøo ñeå hoï giuùp keû ôû trong toäi ñöôïc choãi daäy ; nhöng phaûi coù moät vaøi öùc ñoaùn hay lyù do coù leõ ñuùng raèng coù theå giuùp ñôõ keû ñoù.

42  VEÀ  VIEÄC  LAØM

     Laáy möôøi giôùi luaät vaø caùc huaán leänh cuûa Giaùo hoäi vaø caùc truyeàn baûo cuûa thöôïng caáp laøm ñeà taøi, moïi vieäc laøm ñi ngöôïc laïi lónh vöïc naøo trong ba lónh vöïc [27] naøy tuyø theo taàm quan troïng lôùn hôn hay nhoû hôn maø laø toäi naëng hôn hay toäi nheï hôn. Toâi hieåu caùc truyeàn baûo cuûa thöôïng caáp laø chaúng haïn nhö saéc chæ veà nghóa binh Thaùnh giaù vaø caùc aân xaù khaùc, nhö [nhöõng aân xaù] caàu xin hoøa bình, [vôùi ñieàu kieän] coù xöng toäi vaø lónh bí tích Thaùnh Theå [28] ; bôûi vì phaïm toäi khoâng phaûi laø phaïm nheï khi mình laø nguyeân nhaân [cho ngöôøi khaùc] haønh ñoäng ngöôïc laïi nhöõng lôøi khuyeân nhuû vaø nhöõng truyeàn baûo ñaïo ñöùc ñeán theá cuûa thöôïng caáp chuùng ta, hay khi chính mình haønh ñoäng nhö vaäy.

43CAÙCH  THÖÙC  XEÙT  MÌNH  CHUNG  vaø goàm naêm ñieåm [29] .

   Ñieåm thöù nhaát laø caûm taï Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta vì aân hueä ñaõ nhaän ñöôïc.

   Ñieåm thöù hai, xin ôn bieát caùc toäi vaø töø boû chuùng.

   Ñieåm thöù ba, yeâu caàu linh hoàn baùo caùo, töø khi thöùc daäy cho ñeán luùc xeùt mình hieän taïi, töøng giôø hay töøng luùc ; vaø tröôùc heát veà tö töôûng, vaø roài veà lôøi noùi, vaø roài veà vieäc laøm, theo cuøng moät thöù töï ñaõ noùi trong vieäc xeùt mình rieâng.

   Ñieåm thöù boán, xin Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta tha thöù caùc loãi laàm.

  Ñieåm thöù naêm, quyeát taâm söûa mình, nhôø ôn Ngaøi. Kinh Laïy Cha.

44 XÖNG  TOÄI  CHUNG  VAØ  CHÒU  LEÃ

   Trong vieäc xöng toäi chung, ñoái vôùi keû töï yù muoán laøm vieäc naøy, ñaây laø ba trong nhieàu ích lôïi khaùc maø hoï tìm ñöôïc.

    Ích lôïi thöù nhaát. Tuy ngöôøi naøo xöng toäi haèng naêm thì khoâng buoäc xöng toäi chung,^l nhöng neáu laøm thì hoï coù ích lôïi vaø coâng phuùc lôùn hôn do coù söï ñau ñôùn hieän taïi lôùn hôn vì taát caû caùc toäi vaø caùc söï taø aùc cuûa caû ñôøi mình.

   Ích lôïi thöù hai. Trong khi laøm caùc baøi taäp thieâng lieâng ñoù, ngöôøi ta coù caùi bieát thuoäc veà beân trong hôn veà caùc toäi [30] vaø veà söï taø aùc cuûa chuùng, hôn laø trong thôøi gian ngöôøi ta khoâng chuyeân taâm nhö vaäy vaøo nhöõng söï beân trong, nhôø baây giôø bieát caùc toäi hôn vaø ñau ñôùn vì chuùng hôn maø ngöôøi ta ñöôïc ích lôïi vaø coâng phuùc lôùn hôn ích lôïi vaø coâng phuùc maø coù leõ hoï ñaõ coù tröôùc kia.

   Ích lôïi thöù ba laø, tieáp theo ñoù, vì ñaõ xöng toäi vaø ñöôïc chuaån bò toát hôn, neân ngöôøi ta thích hôïp hôn vaø doïn mình hôn ñeå lónh bí tích Thaùnh Theå [31] ; vieäc lónh bí tích naøy khoâng nhöõng giuùp khoûi sa ngaõ vaøo toäi, maø coøn giuùp duy trì söï gia taêng aân suûng nôi mình [32] . Toát hôn [neáu] vieäc xöng toäi chung ñoù laøm ngay sau nhöõng baøi taäp cuûa tuaàn thöù nhaát.

45 BAØI  TAÄP  THÖÙ  NHAÁT: LAØ  BAØI  SUY  NIEÄM BAÈNG  BA  TAØI  NAÊNG [33]

     veà toäi thöù nhaát, thöù hai vaø thöù ba. Baøi goàm, sau lôøi nguyeän chuaån bò vaø hai maøo ñaàu, ba ñieåm chính vaø moät cuoäc taâm söï.

46 Lôøi nguyeän chuaån bò laø xin Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta ban ôn ñeå cho heát moïi yù höôùng,haønh vi vaø hoaït ñoäng [34] cuûa toâi thuaàn tuyù quy höôùng veà vieäc phuïng söï vaø taùn döông Thieân Chuùa uy linh. [35]

47Maøo ñaàu thöù nhaát laø söï caáu taïo baèng vieäc xem nôi choán [36] . ÔÛ ñaây phaûi chuù yù raèng trong vieäc chieâm nieäm hay suy nieäm [veà ñoái töôïng] höõu hình, chaúng haïn chieâm ngöôõng Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta laø Ñaáng höõu hình, thì söï caáu taïo [nôi choán] seõ laø, baèng con maét cuûa trí töôûng töôïng, xem nôi choán cuï theå maø ôû ñoù coù ñoái töôïng [37] toâi muoán chieâm ngöôõng. Toâi noùi nôi choán cuï theå, chaúng haïn moät ñeàn thôø hay quaû nuùi maø Ñöùc Gieâsu Kitoâ hay Ñöùc Baø coù ôû ñoù, tuyø theo ñoái töôïng toâi
muoán chieâm ngöôõng. Trong [suy ngaém veà] ñoái töôïng voâ hình, chaúng haïn ôû ñaây veà toäi, thì söï caáu taïo [nôi choán] seõ laø xem baèng con maét töôûng töôïng vaø quan saùt linh hoàn toâi bò giam caàm trong thaân xaùc deã hö naùt naøy, vaø taát caû hôïp theå [toâi] trong thung luõng naøy nhö bò ñaøy aûi giöõa caùc thuù vaät ñaàn ñoän. Toâi noùi : taát caû hôïp theå hoàn vaø xaùc.

48 Maøo ñaàu thöù hai laø xin Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta ñieàu toâi muoán vaø öôùc ao [38] . Ñieàu maø toâi caàu xin phaûi phuø hôïp vôùi ñeà taøi ñöôïc ñeà ra, nghóa laø neáu laø chieâm nieäm veà söï Phuïc sinh thì xin ñöôïc vui möøng vôùi Ñöùc Kitoâ vui möøng ; neáu laø chieâm nieäm veà söï Tuaãn naïn thì xin ñöôïc buoàn phieàn, chaûy nöôùc maét vaø ñau khoå vôùi Ñöùc Kitoâ ñau khoå. ÔÛ ñaây seõ laø xin xaáu hoå theïn thuøng [39] vì chính toâi khi [toâi] thaáy bao nhieâu ngöôøi [40] bò sa hoûa nguïc chæ vì moät toäi troïng, vaø toâi bieát bao laàn ñaùng bò phaït ñôøi ñôøi vì muoân vaøn toäi cuûa toâi.

49 Tröôùc moïi laàn chieâm nieäm hay suy nieäm, phaûi luoân luoân ñoïc lôøi nguyeän chuaån bò maø khoâng thay ñoåi gì, vaø laøm hai maøo ñaàu ñaõ noùi, ñoâi khi coù thay ñoåi tuyø theo ñeà taøi ñöôïc ñeà ra.

50 Ñieåm thöù nhaát seõ laø aùp duïng trí nhôù vaøo [41] toäi ñaàu tieân laø toäi cuûa caùc thieân thaàn, vaø sau ñoù aùp duïng trí hieåu cuõng vaøo toäi aáy baèng vieäc suy nghó,  sau ñoù aùp duïng loøng muoán baèng vieäc muoán nhôù laïi vaø [muoán] hieåu taát caû ñieàu ñoù ñeå toâi xaáu hoå theïn thuøng hôn, nhôø ñem so saùnh muoân vaøn toäi cuûa toâi vôùi moät toäi cuûa caùc thieân thaàn, vaø [suy xeùt], trong khi caùc thieân thaàn do moät toäi maø ñaõ ñi vaøo hoûa nguïc, toâi bieát bao laàn ñaùng nhö theá do muoân vaøn toäi cuûa toâi [42] . Toâi noùi aùp duïng trí nhôù vaøo toäi cuûa caùc thieân thaàn : ñöôïc döïng neân trong aân suûng, khoâng muoán nhôø vaøo söï töï do cuûa mình ñeå toân kính vaø phuïc tuøng Ñaáng Taïo hoùa vaø Chuùa cuûa mình, trôû neân kieâu ngaïo, [vì theá] caùc thieân thaàn ñaõ bò chuyeån ñoåi töø [tình traïng] aân suûng sang  [tình traïng] taø aùc vaø bò ñuoåi khoûi trôøi maø vaøo hoûa nguïc ; vaø nhö theá, sau ñoù suy nghó caùch chi tieát hôn [43] baèng trí hieåu, vaø sau ñoù thuùc ñaåy caùc tình caûm [44] hôn baèng loøng muoán.

51 Ñieåm thöù hai, cuõng laøm nhö theá, nghóa laø aùp duïng ba taøi naêng vaøo toäi cuûa oâng Añam vaø baø Evaø ; nhôù laïi vì toäi aáy maø oâng baø ñaõ laøm vieäc ñeàn toäi laâu nhö theá naøo, vaø söï hö hoûng bieát chöøng naøo ñaõ nhaäp loaøi ngöôøi, bieát bao ngöôøi ñang ñi ñeán hoûa nguïc. Toâi noùi nhôù laïi toäi thöù hai [töùc toäi] cuûa toå toâng chuùng ta : sau khi oâng Añam ñaõ ñöôïc döïng neân trong caùnh ñoàng Ñamaùt [45] vaø ñöôïc ñaët trong vöôøn ñòa ñaøng, vaø sau khi baø Evaø ñöôïc döïng neân bôûi xöông söôøn cuûa oâng, [hai] oâng baø bò caám aên[traùi] caây thoâng hieåu [46] , vaø oâng baø ñaõ aên, vaø nhö theá oâng baø phaïm toäi ; vaø sau ñoù, maëc aùo da thuù vaät vaø bò ñuoåi ra khoûi vöôøn ñòa ñaøng, oâng baø soáng khoâng coù söï coâng chính nguyeân thuûy maø oâng baø ñaõ laøm maát, suoát ñôøi chòu nhieàu lao khoå vaø nhieàu vieäc ñeàn toäi ; vaø sau ñoù suy nghó baèng trí hieåu, caùch ñaëc bieät hôn [47] duøng loøng muoán nhö ñaõ noùi.

52 Ñieåm thöù ba, cuõng laøm nhö theá veà toäi thöù ba [laø toäi] rieâng cuûa baát kyø ai ñaõ vì moät toäi troïng ma [48] ñaõ ñi vaøo hoûa nguïc, vaø voâ soá nhöõng ngöôøi khaùc [ñaõ ñi vaøo hoûa nguïc] vì nhöõng toäi ít hôn nhöõng toäi toâi ñaõ phaïm. Toâi noùi : cuõng laøm nhö theá veà toäi thöù ba [laø toäi] rieâng, [ñoù laø] nhôù ñeán söï traàm troïng vaø taø aùc cuûa toäi choáng laïi Ñaáng Taïo hoùa vaø Chuùa cuûa mình ; duøng trí hieåu ñeå suy nghó xem khi phaïm toäi vaø haønh ñoäng choáng laïi Ñaáng toát laønh voâ cuøng [49] , con ngöôøi ñoù ñaõ bò phaït ñôøi ñôøi caùch chính ñaùng nhö theá naøo ; vaø keát thuùc baèng loøng muoán nhö ñaõ noùi [50] .

53 Töôûng töôïng Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ñang ôû tröôùc maët vaø treo treân Thaùnh giaù, [toâi] taâm söï : laøm sao töø choã laø Ñaáng Taïo hoùa Ngaøi ñaõ ñeán laøm ngöôøi, vaø töø cuoäc soáng vónh cöûu ñaõ ñeán [nhaän] caùi cheát nôi traàn gian [51] , vaø nhö theá ñeå cheát vì caùc toäi cuûa toâi ; cuõng vaäy, nhìn vaøo chính baûn thaân : ñieàu toâi ñaõ laøm cho Ñöùc Kitoâ, ñieàu toâi [ñang] laøm cho Ñöùc Kitoâ, ñieàu toâi phaûi laøm cho Ñöùc Kitoâ ; vaø khi thaáy Ngaøi nhö theá, vaø bò treo nhö theá treân Thaùnh giaù, [toâi] suy nghó veà ñieàu xuaát hieän [52] [trong taâm trí] .

54 Vieäc taâm söï ñöôïc thöïc hieän, noùi cho ñuùng, nhö ngöôøi baïn naøy noùi vôùi ngöôøi baïn khaùc, hoaëc nhö moät ngöôøi ñaày tôù noùi vôùi chuû mình : khi thì xin moät ôn naøo ñoù, khi thì thuù nhaän moät ñieàu xaáu naøo ñoù ñaõ laøm, khi thì baøy toû nhöõng vieäc cuûa mình vaø xin söï chæ baûo veà nhöõng vieäc ñoù [53] . Vaø ñoïc moät kinh [54] Laïy Cha.

55 BAØI  TAÄP  THÖÙ  HAI  LAØ  SUY  NIEÄM  VEÀ  CAÙC  TOÄI, vaø goàm, sau lôøi nguyeän chuaån bò vaø hai maøo ñaàu, naêm ñieåm vaø moät cuoäc taâm söï.

     Lôøi nguyeän chuaån bò laø cuõng lôøi nguyeän ñoù.

     Maøo ñaàu thöù nhaát seõ laø cuõng söï caáu taïo ñoù.

     Maøo ñaàu thöù hai laø xin ñieàu toâi muoán : ôû ñaây seõ laø xin ñöôïc noãi ñau lôùn lao [55] vaø maõnh lieät vaø nhöõng gioït nöôùc maét vì caùc toäi cuûa toâi.

56 Ñieåm thöù nhaát laø traøng chuoãi caùc toäi, nghóa laø nhôù laïi heát caùc toäi trong cuoäc ñôøi baèng caùch nhìn xem töø naêm naøy ñeán naêm khaùc hoaëc töø thôøi kyø naøy ñeán thôøi kyø  noï;ba ñieàu giuùp ích cho vieäc ñoù : ñieàu thöù nhaát laø nhìn xem nôi vaø nhaø toâi ñaõ ôû ; ñieàu thöù hai, nhöõng giao tieáp toâi ñaõ coù vôùi nhöõng ngöôøi khaùc ; ñieàu thöù ba, chöùc vuï trong ñoù toâi ñaõ soáng [56] .

57 Ñieåm thöù hai, caân ño caùc toäi baèng caùch nhìn xem söï xaáu xa vaø taø aùc maø moãi toäi troïng [57] chöùa ñöïng, cho duø [ñoù laø toäi] khoâng bò caám.

58 Ñieåm thöù ba, nhìn xem toâi laø ai baèng caùch giaûm mình xuoáng qua caùc ví duï : thöù nhaát, toâi nhoû beù bieát bao saùnh  vôùi  moïi  ngöôøi  ;  thöù hai, nhöõng con ngöôøi laø gì saùnh vôùi taát caû caùc thieân thaàn vaø caùc thaùnh treân thieân ñaøng ; thöù ba, nhìn xem taát caû loaøi thuï taïo laø gì saùnh vôùi Thieân Chuùa : vaäy thì, moät mình toâi, toâi coù theå laø gì? Thöù boán, nhìn xem toaøn theå thaân xaùc toâi hö thoái vaø xaáu xa [58] ; thöù naêm, coi toâi nhö moät veát thöông vaø moät ung nhoït töø ñoù xuaát phaùt bieát bao toäi vaø bieát bao söï ñoäc aùc vaø chaát ñoäc thaät gheâ tôûm.

59 Ñieåm thöù boán, suy xeùt xem Thieân Chuùa maø toâi ñaõ phaïm toäi choáng laïi, Ngaøi laø Ñaáng naøo, [suy xeùt] theo caùc öu phaåm cuûa Ngaøi baèng caùch so saùnh caùc öu phaåm ñoù vôùi nhöõng ñieàu traùi ngöôïc laïi ôû nôi toâi : söï khoân ngoan cuûa Ngaøi vôùi söï ngu muoäi cuûa toâi, söï toaøn naêng cuûa Ngaøi vôùi söï yeáu ñuoái cuûa toâi, söï coâng chính cuûa Ngaøi vôùi söï baát chính cuûa toâi, söï toát laønh cuûa Ngaøi vôùi söï taø aùc cuûa toâi.

60 Ñieåm thöù naêm, tieáng keâu ngaïc nhieân [59] vôùi nieàm caûm ñoäng lôùn lao [60] khi töôûng nghó ñeán moïi vaät thuï taïo, laøm sao chuùng ñaõ ñeå toâi soáng vaø giöõ cho toâi soáng ; caùc thieân thaàn laø löôõi göôm coâng lyù cuûa Thieân Chuùa, laøm sao caùc ngaøi ñaõ chòu ñöïng toâi vaø troâng nom vaø khaån caàu cho toâi ; caùc thaùnh, laøm sao caùc ngaøi cöù thænh hoä vaø khaån caàu cho toâi ; vaø caùc taàng trôøi, maët trôøi, maët traêng, caùc tinh tuù vaø caùc nguyeân toá, caùc quaû caây, chim, caù vaø caùc thuù vaät [61] ; vaø traùi ñaát, laøm sao noù khoâng môû ra ñeå nuoát toâi ñi, taïo neân nhöõng taàng ñòa nguïc môùi ñeå toâi chòu khoå ñôøi ñôøi trong ñoù.

61 Keát thuùc baèng moät cuoäc taâm söï veà loøng nhaân töø :haàu chuyeän [62] vaø caûm taï Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta vì Ngaøi ñaõ cho toâi soáng ñeán baây giôø, quyeát taâm söûa mình trong töông lai, nhôø ôn Ngaøi. Kinh Laïy Cha.

62  BAØI  TAÄP  THÖÙ  BA  laø baøi laëp laïi baøi taäp thöù nhaát vaø thöù hai, trong khi laøm ba cuoäc taâm söï.

     Sau lôøi nguyeän chuaån bò vaø hai maøo ñaàu, seõ laø laëp laïi hai baøi taäp thöù nhaát vaø thöù hai, chuù yù ñeán vaø döøng laïi ôû nhöõng ñieåm maø ôû ñoù toâi ñaõ caûm thaáy söï yeân uûi hay söï saàu khoå lôùn hôn hay tình caûm [63] thieâng lieâng lôùn  hôn ; sau ñoù toâi seõ laøm ba cuoäc taâm söï theo caùch döôùi ñaây.

63 Cuoäc taâm söï thöù nhaát vôùi Ñöùc Baø, ñeå ngaøi xin ñöôïc cho toâi töø nôi Con vaø Chuùa cuûa ngaøi ôn goàm ba ñieàu : ñieàu thöù nhaát laø ñeå toâi caûm thaáy caùi bieát beân trong veà caùc toäi cuûa toâi vaø chaùn gheùt chuùng ; ñieàu thöù hai laø ñeå toâi caûm thaáy söï leäch laïc trong caùc hoaït ñoäng cuûa toâi ñeå do chaùn gheùt noù, toâi söûa mình vaø töï chænh ñoán ; ñieàu thöù ba, xin bieát theá gian ñeå, do chaùn gheùt noù, toâi gaït boû [64] khoûi toâi nhöõng söï traàn tuïc vaø phuø phieám ; vaø cuøng vôùi vieäc naøy [ñoïc] moät kinh Kính Möøng.

    Cuoäc taâm söï thöù hai, cuõng nhö vaäy vôùi Ñöùc Chuùa Con ñeå Ngaøi xin ñöôïc cho toâi ôn ñoù töø nôi Ñöùc Chuùa Cha ; vaø cuøng vôùi vieäc naøy [ñoïc] kinh Laïy linh hoàn Chuùa Kitoâ [65] .

     Cuoäc taâm söï thöù ba, cuõng nhö vaäy vôùi Ñöùc Chuùa Cha ñeå chính Chuùa vónh cöûu ban ôn aáy cho toâi ; vaø cuøng vôùi vieäc naøy [ñoïc] moät Kinh Laïy Cha.

64  BAØI  TAÄP  THÖÙ  BOÁN laáy laïi [66] chính baøi taäp thöù ba naøy.

     Toâi ñaõ noùi laáy laïi [laø] ñeå trí hieåu khoâng ñi lang thang, [nhöng] chaêm chuù suy nghó nhôø nhôù laïi nhöõng   ñieàu ñaõ chieâm nieäm [67] trong caùc baøi taäp tröôùc ; vaø laøm cuõng ba cuoäc taâm söï ñoù.

65  BAØI  TAÄP  THÖÙ  NAÊM laø baøi suy nieäm [68] veà hoûa nguïc, goàm, sau lôøi nguyeän chuaån bò vaø hai maøo ñaàu, naêm ñieåm vaø moät cuoäc taâm söï.

     Lôøi nguyeän chuaån bò laø lôøi nguyeän theo thöôøng leä.

     Maøo ñaàu thöù nhaát, söï caáu taïo [nôi choán], ôû ñaây laø, baèng con maét cuûa trí töôûng töôïng, xem chieàu daøi, chieàu roäng vaø chieàu saâu cuûa hoûa nguïc.

     Maøo ñaàu thöù hai, xin ñieàu toâi muoán : ôû ñaây seõ laø xin söï caûm nhaän beân trong veà noãi ñau khoå maø caùc ñoïa nhaân phaûi chòu, ñeå neáu toâi queân tình yeâu cuûa Chuùa vónh cöûu do caùc loãi laàm cuûa toâi, thì ít ra söï sôï nhöõng cöïc hình [69]   giuùp toâi khoâng sa ngaõ phaïm toäi.

66Ñieåm thöù nhaát seõ laø, baèng con maét cuûa trí töôûng töôïng, xem nhöõng ngoïn löûa to lôùn, vaø caùc linh hoàn nhö ôû trong nhöõng thaân xaùc ñang chaùy.

67 Ñieåm thöù hai, baèng tai, nghe nhöõng tieáng than khoùc, gaøo theùt, keâu la, nhöõng lôøi phaïm thöôïng choáng laïi Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta vaø [choáng laïi] taát caû caùc thaùnh cuûa Ngaøi.

68 Ñieåm thöù ba, baèng khöùu giaùc, ngöûi khoùi, löu huyønh, nôi oâ ueá vaø nhöõng vaät thoái tha.

69 Ñieåm thöù boán, baèng vò giaùc, neám söï cay ñaéng, nhö nöôùc maét, söï buoàn phieàn vaø doøi boï cuûa löông taâm.

70 Ñieåm thöù naêm, sôø baèng xuùc giaùc, nghóa laø [sôø xem] löûa beùn vaø thieâu caùc linh hoàn nhö theá naøo.

71Laøm moät cuoäc taâm söï vôùi Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta, nhôù ñeán caùc linh hoàn ôû trong hoûa nguïc ; nhöõng linh hoàn naøy vì khoâng tin Chuùa ñeán ; nhöõng linh hoàn khaùc tin nhöng vì khoâng aên ôû theo caùc giôùi luaät cuûa Ngaøi ;          phaân laøm ba nhoùm : nhoùm thöù nhaát, tröôùc khi Chuùa ñeán ; nhoùm thöù hai, trong [thôøi kyø] cuoäc ñôøi Chuùa ; nhoùm thöù ba, sau cuoäc ñôøi Chuùa ôû theá gian naøy. Vaø cuøng vôùi vieäc naøy, taï ôn Chuùa vì ñaõ khoâng ñeå toâi rôi vaøo nhoùm naøo trong ba nhoùm aáy baèng vieäc chaám döùt söï  soáng toâi. Cuõng vaäy, [taï ôn Chuùa] vì, cho ñeán nay, Chuùa luoân coù loøng thöông xoùt vaø nhaân töø ñoái vôùi toâi bieát bao ; keát thuùc baèng moät Kinh Laïy Cha [70] .

72Chuù thích. Baøi taäp thöù nhaát seõ laøm vaøo nöûa ñeâm ; baøi thöù hai, [sau] khi thöùc daäy vaøo buoåi saùng ; baøi thöù ba, tröôùc hoaëc sau thaùnh leã, duø sao cuõng phaûi laø tröôùc böõa aên tröa; baøi thöù boán vaøo giôø kinh [phuïng vuï] ban chieàu;  baøi thöù naêm, moät giôø tröôùc böõa aên toái. Söï laëp laïi caùc giôø naøy hôn keùm nhö theá, toâi luoân luoân hieåu laø [aùp duïng] cho taát caû boán tuaàn, tuyø nhö tuoåi, söùc khoûe vaø khí chaát [71] giuùp ngöôøi taäp luyeän laøm naêm baøi taäp hay ít hôn.

73 NHÖÕNG  ÑIEÀU  BOÅ  DI: ñeå laøm caùc baøi taäp caùch toát hôn vaø ñeå tìm thaáy caùch coù hieäu quaû [72] hôn ñieàu ngöôøi ta öôùc ao.

Ñieàu boå di thöù nhaát laø, sau luùc naèm xuoáng, khi toâi muoán nguû, trong khoaûng [thôøi gian baèng ñoïc] moät kinh Kính möøng, töôûng nghó ñeán giôø toâi phaûi thöùc daäy vaø [thöùc daäy] ñeå laøm gì, baèng vieäc toùm löôïc baøi taäp toâi phaûi laøm.

74 Ñieàu thöù hai, khi toâi thöùc daäy, khoâng nghó ñeán [73] nhöõng yù töôûng naøy hay nhöõng yù töôûng khaùc, laäp töùc chuù taâm ñeán ñieàu maø toâi seõ chieâm nieäm trong baøi taäp thöù nhaát vaøo nöûa ñeâm, baèng vieäc  kích  thích toâi theïn  thuøng [74] vì bieát bao toäi cuûa toâi, baèng vieäc ñöa ra nhöõng ví duï [75] , chaúng haïn nhö moät hieäp só ñöùng tröôùc maët vua cuûa mình vaø toaøn theå trieàu ñình, xaáu hoå theïn thuøng vì ñaõ xuùc phaïm nhieàu ñeán ngaøi laø ñaáng maø tröôùc kia mình ñaõ nhaän ñöôïc töø nôi ngaøi nhieàu taëng vaät vaø nhieàu aân hueä. Cuõng vaäy, trong baøi taäp thöù hai, coi mình nhö moät ñaïi toäi nhaân vaø phaûi mang xieàng xích ñeå ñeán tröôùc toaø quan aùn toái cao [vaø] vónh cöûu, baèng vieäc ñöa ra ví duï [laø] nhöõng keû bò tuø vaø bò xieàng xích, ñaõ ñaùng phaûi cheát, hoï ra tröôùc toøa quan aùn theá tuïc cuûa hoï nhö theá naøo. Vaø toâi maëc aùo trong khi coù nhöõng yù töôûng naøy hoaëc nhöõng yù töôûng naøo khaùc, tuøy theo ñeà taøi ñöôïc ñeà ra [76] .

75 Ñieàu thöù ba, moät hay hai böôùc tröôùc choã toâi phaûi chieâm nieäm hay suy nieäm, toâi seõ ñöùng khoaûng [thôøi gian ñoïc] moät kinh Laïy Cha,  naâng trí khoân leân cao, suy xeùt xem Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta nhìn toâi nhö theá naøo, v.v. ; vaø laøm moät haønh vi toân kính hay haï mình.

76 Ñieàu thöù boán, böôùc vaøo chieâm nieäm, khi quyø goái, khi saáp mình xuoáng ñaát, khi naèm ngöûa maët leân, khi ngoài, khi ñöùng ; luoân luoân nhaèm tìm kieám ñieàu toâi muoán. Chuùng ta seõ chuù yù ñeán hai ñieàu : ñieàu thöù nhaát laø neáu toâi tìm thaáy ñieàu toâi muoán khi quyø goái thì toâi seõ khoâng ñi xa hôn [laø ñoåi tö theá] ; vaø neáu saáp mình, cuõng vaäy, v.v. ; ñieàu thöù hai, ôû ñieåm maø toâi seõ tìm thaáy ñieàu toâi muoán, toâi seõ nghæ laïi ôû ñoù, khoâng baän taâm ñeán vieäc ñi xa hôn, cho tôùi khi toâi ñöôïc thoûa maõn.

77 Ñieàu thöù naêm, sau khi laøm xong baøi taäp, trong khoaûng möôøi laêm phuùt, hoaëc ngoài hoaëc ñi ñi laïi laïi, toâi seõ xem xeùt söï vieäc ñaõ xaûy ra cho toâi nhö theá naøo trong luùc chieâm nieäm hay suy nieäm [77] ; vaø neáu xaáu thì toâi seõ xem xeùt nguyeân nhaân khieán ñieàu ñoù xaûy ra, vaø khi thaáy nhö theá, toâi seõ aên naên ñeå söûa mình veà sau ; vaø neáu toát, [toâi] taï ôn Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta, vaø laàn khaùc toâi seõ laøm cuõng theo caùch ñoù.

78 Ñieàu thöù saùu, khoâng muoán nghó ñeán nhöõng söï vui thuù hay möøng rôõ, nhö söï vinh hieån, söï phuïc sinh, v.v. ; bôûi vì baát cöù suy nghó naøo veà söï vui möøng vaø hoan laïc ñeàu ngaên caûn caûm thaáy söï phieàn muoän, ñau ñôùn vaø chaûy nöôùc maét vì nhöõng toäi cuûa chuùng ta ; nhöng coù ôû trong trí khoân toâi [78] ñieàu naøy laø toâi muoán ñau ñôùn vaø caûm thaáy phieàn muoän, toát hôn baèng vieäc nhôù ñeán söï cheát, söï phaùn xeùt.

79Ñieàu thöù baûy, vì cuøng muïc ñích ñoù, toâi chòu thieáu moïi aùnh saùng baèng vieäc ñoùng caùc cöûa soå vaø cöûa ra vaøo luùc toâi ôû trong phoøng, tröø khi phaûi nguyeän kinh, ñoïc saùch vaø duøng böõa.

80 Ñieàu thöù taùm, khoâng cöôøi cuõng khoâng noùi ñieàu gì gaây cöôøi.

81Ñieàu thöù chín, kìm haõm caùi nhìn, tröø khi ñoùn tieáp hay töø giaõ ngöôøi maø toâi noùi vôùi.

82Ñieàu thöù möôøi laø söï thoáng-hoái-ñeàn-toäi [79] , noù chia thaønh söï thoáng hoái beân trong vaø söï ñeàn toäi beân ngoaøi. Söï thoáng hoái beân trong laø ñau ñôùn vì caùc toäi cuûa mình, cuøng vôùi quyeát taâm khoâng phaïm nhöõng toäi ñoù hay nhöõng toäi naøo khaùc. Söï ñeàn toäi beân ngoaøi, hoaëc keát quaû cuûa söï thoáng hoái beân trong, laø söï söûa phaït caùc toäi ñaõ phaïm, vaø noù chuû yeáu ñöôïc thöïc hieän theo ba caùch.

83 Caùch thöù nhaát laø veà vieäc aên ; ñoù laø khi chuùng ta boû caùi dö thöøa thì khoâng phaûi laø ñeàn toäi, nhöng laø tieát ñoä ; laø söï ñeàn toäi khi chuùng ta boû caùi thích hôïp, vaø caøng boû nhieàu thì vieäc ñeàn toäi caøng lôùn vaø caøng toát, mieãn laø chuû theå khoâng bò suy nhöôïc [80] vaø cuõng khoâng coù beänh taät ñaùng keå theo sau.

84Caùch thöù hai, veà caùch nguû ; vaø cuõng theá, boû caùi dö thöøa, goàm nhöõng vaät duïng meàm maïi [81] hoaëc eâm aùi, thì khoâng phaûi laø ñeàn toäi ; nhöng laø söï ñeàn toäi khi boû caùi thích hôïp trong caùch [nguû], vaø caøng boû nhieàu thì caøng toát, mieãn laø chuû theå khoâng bò suy nhöôïc [82] vaø cuõng khoâng coù beänh taät ñaùng keå theo sau ; cuõng khoâng neân bôùt giaác nguû thích hôïp, tröø phi neáu coù thoùi xaáu nguû nhieàu quaù [thì môùi bôùt nguû] ñeå tôùi möùc giöõa.

85 Caùch thöù ba, phaït xaùc, nghóa laø cho noù söï ñau ñôùn khaû giaùc, ñieàu naøy ñöôïc thöïc hieän baèng vieäc mang treân thaân xaùc [83] aùo nhaëm, hoaëc caùc sôïi daây hoaëc nhöõng muõi saét nhoïn, baèng vieäc ñaùnh mình hoaëc laøm cho mình bò thöông tích, vaø [baèng] nhöõng kieåu khaéc nghieät khaùc.

86 Ñieàu xem ra tieän hôn vaø chaéc chaén hôn trong vieäc ñeàn toäi, laø söï ñau ñôùn ñöôïc caûm thaáy treân [da] thòt chöù khoâng ñi vaøo taän xöông, theá naøo ñeå noù laøm cho ñau chöù khoâng sinh beänh taät. Vì theá xem ra thích hôïp hôn neáu ñaùnh mình baèng nhöõng sôïi daây nhoû laøm ñau ñôùn beân ngoaøi, hôn laø baèng caùch khaùc gaây beänh taät ñaùng keå ôû beân trong.

87Chuù thích thöù nhaát laø nhöõng vieäc ñeàn toäi beân ngoaøi ñöôïc thöïc hieän chuû yeáu vì ba hieäu quaû : thöù nhaát, ñeå ñeàn boài nhöõng toäi ñaõ phaïm ; thöù hai, ñeå thaéng mình, nghóa laø ñeå nhuïc duïc [84] tuaân theo lyù trí vaø ñeå moïi phaàn haï phuïc tuøng caùc phaàn thöôïng hôn ; thöù ba, ñeå tìm vaø tìm ñöôïc aân suûng hay aân hueä naøo maø ngöôøi ta muoán vaø öôùc ao ; chaúng haïn nhö ngöôøi ta öôùc ao coù söï thoáng hoái beân trong vì caùc toäi cuûa mình, hoaëc khoùc loùc nhieàu vì chuùng hay vì nhöõng noãi phieàn muoän [85] vaø ñau ñôùn maø Ñöùc Kitoâ Chuùa chuùng ta ñaõ chòu trong cuoäc Tuaãn naïn cuûa Ngaøi, hoaëc ñeå giaûi quyeát moät nghi nan naøo ngöôøi ta ñang laâm phaûi.

88Thöù hai laø chuù yù raèng ñieàu boå di thöù nhaát vaø thöù hai phaûi ñöôïc thöïc hieän trong nhöõng baøi taäp nöûa ñeâm vaø raïng ñoâng, vaø khoâng trong caùc baøi taäp seõ laøm vaøo nhöõng luùc khaùc ; vaø ñieàu boå di thöù boán seõ khoâng bao giôø thöïc hieän ôû nhaø thôø tröôùc maët nhöõng ngöôøi khaùc, nhöng chæ ôû nôi kín ñaùo, ví duï ôû nhaø, v.v.

89 Thöù ba : khi ngöôøi laøm baøi taäp chöa tìm ñöôïc ñieàu mình öôùc ao, chaúng haïn nhö nöôùc maét, söï yeân uûi, v.v., thì söï thay ñoåi trong vieäc aên, nguû vaø trong nhöõng caùch ñeàn toäi khaùc, nhieàu khi laø ñieàu höõu ích ; vaäy chuùng ta töï thay ñoåi laø laøm vieäc ñeàn toäi hai hay ba ngaøy, vaø hai hay ba ngaøy khaùc thì khoâng ; vì ñoái vôùi moät soá ngöôøi thì neân laøm vieäc ñeàn toäi nhieàu hôn, vaø ñoái vôùi nhöõng ngöôøi khaùc thì ít hôn ; vaø cuõng vì nhieàu khi chuùng ta boû laøm vieäc ñeàn toäi taïi loøng yeâu xaùc thòt [86] vaø do phaùn ñoaùn sai laàm cho raèng con ngöôøi mình [87] khoâng theå chòu ñöïng [vieäc ñeàn toäi ñoù] maø laïi khoâng bò beänh taät ñaùng keå ; vaø ñoâi khi, ngöôïc laïi, chuùng ta laøm quaù, töôûng raèng thaân xaùc coù theå chòu ñöïng ; vaø vì Thieân Chuùa Chuùa chuùng ta bieát baûn tính chuùng ta voâ cuøng roõ hôn, neân nhieàu khi trong nhöõng söï thay ñoåi aáy Ngaøi cho moãi ngöôøi caûm thaáy caùi naøo thích hôïp hôn ñoái vôùi mình.

90 Thöù boán : haõy laøm vieäc xeùt mình rieâng ñeå boû ñi nhöõng tính hö taät xaáu [88] vaø nhöõng  caåu thaû  lieân quan ñeán vieäc laøm caùc baøi taäp, vaø giöõ caùc ñieàu boå di ; cuõng [laøm] nhö theá trong caùc tuaàn thöù hai, thöù ba vaø thöù boán.